Biologische import onder de loep: nieuwe verplichtingen vanaf 2026

Om een eerlijke Europese biologische markt te waarborgen, controleert Stichting Skal Biocontrole (‘Skal’) (de Nederlandse toezicht- en handhavingsautoriteit op het gebied van bio) niet alleen Nederlandse bedrijven en biologische producten, maar ook producten uit derde landen die bestemd zijn voor de Uniemarkt (import). En dit doet Skal niet alleen, ook de Douane is actief betrokken bij de controle van biologische producten die op de Europese (en dus ook Nederlandse) markt worden gebracht. Per januari 2026 is een aantal wijzigingen in werking getreden die relevant zijn voor importeurs van biologische producten. In dit artikel benoemen wij een drietal van deze wijzigingen.

Nieuwe lijst hoogrisico-producten Skal: vermoedens niet-naleving voortaan voldoende
Bij de import van biologische producten uit derde landen (buiten de Europese Unie) krijgen bepaalde (combinaties van) producten en landen bijzonder de aandacht van Skal, omdat deze door de Europese Commissie zijn aangewezen als bedrijven en producten met een ‘hoog risico’.

Welke producten zijn dit? Dit zijn producten uit derde landen die vanwege een bewezen niet-naleving van de biologische wetgeving (Verordening (EU) 2018/848), een risico opleveren voor de (productie van) de integriteit van biologische of omschakelingsproducten. Concreet betekent dit dat Skal bij import van deze producten, laboratoriumonderzoeken uitvoert nog voordat de producten worden vrijgegeven voor het vrije verkeer. Wanneer blijkt dat er iets mis is met (de integriteit van) het product, mag het product niet op de Europese markt worden gebracht.

In de praktijk bleek het voor controleautoriteiten lastig om gevallen van niet-naleving te kunnen bewijzen. Zo kon onderzoek in een derde land vaak niet worden gestaafd met voldoende bewijs, omdat er simpelweg onvoldoende informatie beschikbaar was over de bron of oorzaak van de specifieke niet-naleving (denk aan contaminatie of fraude).

Op basis van de recent gepubliceerde Gedelegeerde Verordening (Verordening (EU) 2025/2651) kunnen voortaan ook vermoedens van niet-naleving van de biologische wetgeving leiden tot de aanwijzing ‘hoog risico’. Per januari 2026 hanteert Skal bovendien ook een nieuwe nationale lijst van ‘hoog risico-producten’. [1] Skal selecteert de zendingen van hoogrisico-producten op basis van de gegevens van het COI (Certificate of Inspection) in Traces (het Trace Control and Expert System New Technology).

Het lijkt een klein verschil, maar de wijziging kan leiden tot extra controles, vertragingen en dus kosten voor bedrijven. Je kunt overigens de vraag stellen of Skal niet té ver gaat door - naast de Europese lijst – ook een nationale lijst te hanteren. Daarover bestaat discussie in de markt.

Geautomatiseerde controles van CHED-D documenten
Afhankelijk van het soort product dat de Europese Unie wordt ingevoerd, zijn verschillende soorten documenten verplicht om over te leggen. Een voorbeeld hiervan is het Common Health Entry Document-D (‘CHED-D’) bij specifieke levensmiddelen en diervoeders van niet-dierlijke oorsprong (denk aan noten, groenten en fruit, zaden en oliën). Dit geldt ook voor biologische zendingen.

Per 2 februari 2026 is de Douane begonnen met het geautomatiseerd controleren van de CHED-D documenten via het Europese systeem CERTEX (een systeem voor de uitwisseling van certificaten, waarbij douanesystemen worden gekoppeld aan systemen voor niet-douaneformaliteiten). De Douane controleert dus bij iedere invoeraangifte automatisch of de juiste documenten zijn bijgevoegd en of de documenten de juiste status hebben. Via dit systeem wordt bijvoorbeeld bij een aangifte van biologische zendingen automatisch gecontroleerd of het bij invoer verplichte COI aanwezig is. Sinds 13 december 2025 zijn CERTEX en TRACES aan elkaar gekoppeld.

In de loop van 2026 zal de Douane ook het CHED-P (voor veterinaire goederen) en het CHED-PP (voor fytosanitaire goederen) automatisch controleren via CERTEX. Omdat het niet mogelijk is om achteraf wijzigingen door te voeren in CERTEX, is het raadzaam om extra alert te zijn bij het invullen van de formulieren en de douaneaangifte. 

Doorberekening kosten importcontroles aan importeurs
Waar het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (‘LVVN’) eerst de kosten voor controles van biologische zendingen droeg, worden de kosten voor importcontroles van zendingen van buiten de EU vanaf 1 april 2026 direct geheven bij de importeurs van deze zendingen. 
Om aan de Europese regels te voldoen, moeten de kosten worden toegerekend aan de importeurs omdat zij van de controles profiteren, zo meent het LVVN. [2] Dankzij deze controles mogen de producten immers als biologisch worden verkocht binnen de EU. 

De tarieven zijn inmiddels door Skal gepubliceerd. [3] De tarieven bestaan uit een systeembijdrage en een verrichtingenbijdrage per COI, waarbij een opslag geldt voor afhandeling van een COI buiten de reguliere kantoortijden.  

Skal vraagt iedere importeur om zich in te schrijven in een ‘register voor importeurs’, wat wordt gebruikt om de controles en facturatie uit te kunnen voeren. Tot 1 april 2026 kunnen importeurs zich gratis registreren bij Skal. [4]

Bovenstaande ontwikkelingen maken dat Skal haar toezichts- en controletaken beter uit kan voeren. Dit is belangrijk ter verwezenlijking van eerlijke concurrentie en van een goede werking van de interne markt voor biologische producten. Let wel, Skal kan bepaalde ‘administratieve’ handelingen rondom de ingangscontrole van biologische producten (zoals bijvoorbeeld het te laat ondertekenen van bepaalde vlakken van het COI) aanmerken als ernstige of onder bepaalde omstandigheden zelfs kritieke afwijkingen. Twee kritieke afwijkingen binnen twee jaar kan ertoe leiden dat het bio-certificaat van de onderneming wordt opgeschort of zelfs ingetrokken. Het overtreden van bepalingen rondom de import van biologische producten kan dus grote gevolgen hebben. Heeft u hiermee te maken of heeft u vragen naar aanleiding van een inspectie, blokkade- of decertificeringsbesluit van Skal? Neem dan contact op met Silvia Gawronski of Elise Dirkse.