Mondkapjes: productveiligheid, textielregelgeving, CE-markering & aansprakelijkheid

Mei 2020

Vijf aandachtspunten

Het kabinet gaf op 6 mei de langverwachte persconferentie over de versoepeling van de coronamaatregelen. Het dragen van mondkapjes – bijvoorbeeld in het openbaar vervoer – wordt wel verplicht. De markt sprong hier massaal op in. Er worden hippe handgemaakte mondkapjes verkocht in kledingwinkels en het internet staat vol met informatie over FFP (Filtering Facepiece Particle) 1/2/3 en CE-markeringen. De overheid geeft zelfs een instructie voor het maken van een niet-medisch mondkapje van katoen.[1]

Misschien overweegt u ook mondkapjes voor de werkvloer? Voor u zelf? Of misschien ziet u marktkansen? Over de wet- en regelgeving achter ‘het mondkapje’ kan men boeken schrijven, maar wat zijn nu de vijf belangrijkste zaken om te weten?

1. Ken de strenge regels voor PBM en medische hulpmiddelen
Een fabrikant kan mondneusmaskers op de markt brengen als persoonlijk beschermingsmiddel (PBM) of als medisch hulpmiddel.[2] Heel simpel gezegd is het verschil dat een persoonlijk beschermingsmiddel de persoon die het beschermingsmiddel gebruikt beschermt tegen een gevaar van buitenaf. Een medisch hulpmiddel beschermt daarentegen (ook) de omgeving/anderen tegen mogelijke besmetting door de drager van het medisch hulpmiddel. De regels zijn dus afhankelijk van het soort mondkapje.

PBM mag u vervolgens op de markt brengen als deze voldoen aan de eisen van de EU Verordening 2016/425 en aan de Warenwet. De wettelijke verplichtingen voor fabrikanten, importeurs en distributeurs vindt u in de Verordening. De verplichtingen hebben betrekking op: de conformiteitsbeoordeling; de technische documentatie; instructies en informatie over de veiligheid; vermelding van product-identificatienummers en naam/postadres van de fabrikant en importeur op het product; CE-markering; en de EU-conformiteitsverklaring. Op de website van het RVO staat een goed overzicht van deze regels.

Een medisch hulpmiddel mag alleen op de markt gebracht worden als is voldaan aan de Wet op de Medische Hulpmiddelen (de inwerkingtreding van de nieuwe Europese verordening voor medische hulpmiddelen is overigens een jaar uitgesteld tot mei 2021). Meer informatie over medische hulpmiddelen is te vinden op de website van de IGJ[3].

Let erop dat u al gauw aangemerkt wordt als producent, importeur of distributeur. De regels gelden in dat geval ook voor u en de boetes voor overtredingen zijn fors! [Tip: gebruik altijd de meest actuele, geconsolideerde wetteksten.]

2. Vergeet de algemene productveiligheidsnormen en textielregelgeving niet
Wat wordt vergeten is dat los van de specifieke regels die gelden voor PBM, mondkapjes alleen op de markt mogen worden gebracht als ze ook verder geen gevaar opleveren voor de gezondheid of veiligheid van personen, huisdieren of goederen. Dit geldt in het bijzonder voor de hippe stoffen mondkapjes die nu in webshops en kledingwinkels te koop zijn. Wilt u een dergelijk product op de markt brengen, bedenk dan goed van welk materiaal het mondkapje is gemaakt en of het product voldoet aan het Warenwetbesluit algemene productveiligheid (implementatie EU Richtlijn 2001/95) en het Warenwetbesluit textielproducten (inbedding EU Verordening 1007/2011). Een mondkapje gemaakt van textielvezels dat niet is bedoeld als wegwerpproduct moet namelijk aan de eisen voor textielproducten voldoen. Bedenk dus goed of het materiaal geschikt om (langdurig) met de huid in contact te komen. Let in het bijzonder op de brandveiligheids- en chemische eisen die aan de modestoffen worden gesteld. Zo mogen bepaalde kleurstoffen voor textiel niet voor kleding worden gebruikt omdat ze na veelvuldig contact voor gezondheidsrisico’s kunnen zorgen. Zijn de labels en wasvoorschriften in orde en in de juiste taal? Kan een kind ermee gaan spelen en stikken in een versiersel dat losraakt? Al deze aspecten moeten op orde zijn wil het product vrij kunnen worden verhandeld. Op de website van de NVWA[4] staat een goed overzicht van alle regels.

3. Let kritisch op de CE-markering  
Veel gehoord is de uitroep “Er zit een CE-keurmerk op, dan zal het wel goed zijn”. Vooropgesteld: de vermelding CE op een product is geen keurmerk. Het is een wettelijk teken (staat voor Conformité Européene) dat de producent op een product zet, waarmee hij aangeeft te voldoen aan essentiële veiligheids- en gezondheidseisen die EU-wetgeving daaraan stelt. Maar de CE-markering hoeft maar op een zeer beperkt aantal producten te worden vermeld.[5] Dit teken moet in beginsel op de producten zelf. Is dit vanwege de aard van de PBM niet mogelijk dan mag het op de verpakking en in de begeleidende documenten. Een importeur moet erop toe zien dat de buitenlandse fabrikant terecht en op de juiste wijze CE-markering heeft toegepast. Ook distributeurs moeten producten controleren op CE-markering. Met een CE-markering mag het product vrij worden verhandeld.

Belangrijk is om kritisch te zijn op een CE-markering. Want zo’n verplichting geldt voor PBM, maar weer niet voor textielproducten. Een CE-markering op een handgemaakt ‘hip’ stoffen modemasker is daarom waarschijnlijk ten onrechte geplaats en misleidend. Op een mondmasker met de hoogste vorm van bescherming (FFP 3) moet naast de CE-markering bovendien een identificatienummer staan van de instantie (notifying body) die de maskers heeft beoordeeld op conformiteit. Wilt u zeker zijn dat uw mondmasker daadwerkelijk de bescherming biedt die uw leverancier belooft – laat dan ook steekproefsgewijs controles uitvoeren.

4. Weet: Export is verboden
De export van persoonlijke beschermingsmiddelen is voorlopig verboden op grond van de Europese Verordening 2020/402. Gelet op de huidige coronacrisis zijn deze beschermingsmiddelen essentiële goederen. Alleen wanneer bedrijven een uitvoervergunning hebben, is export mogelijk. Het overtreden van deze regels is een strafbaar feit en kan o.a. leiden tot hoge boetes. Voor meer informatie kunt u terecht op de website van de Belastingdienst/Douane.[6]

5. Vergewis u van de publiek- en privaatrechtelijke aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid 
Wat als het misgaat? Weet in ieder geval dat u als producent, importeur of distributeur verplicht bent de toezichthouder te informeren van een gebrekkig en gevaarlijk product. Voor medische hulpmiddelen, persoonlijke beschermingsmiddelen, (textiel)waren zijn dit respectievelijk de IGJ, de Inspectie SZW en de NVWA.

Vergeet verder niet dat u ook bijvoorbeeld als werkgever, producent of leverancier aansprakelijk kunt zijn voor gebrekkige producten en het gevaar dat u daarmee hebt veroorzaakt. Zo bent u als producent aansprakelijk voor de schade veroorzaakt door een gebrek in het product, tenzij er sprake is van een beperkt aantal omstandigheden. Een product is gebrekkig indien het niet de veiligheid biedt die men daarvan mag verwachten, alle omstandigheden in aanmerking genomen en in het bijzonder de presentatie van het product; het redelijkerwijs te verwachten gebruik van het product; het tijdstip waarop het product in het verkeer werd gebracht. Let op: een product mét CE-markering kan ook gebrekkig zijn, er geldt namelijk slechts een 'vermoeden van conformiteit' dat de producten voldoen aan de essentiële veiligheid- en gezondheidseisen – maar tegenbewijs is mogelijk. Dergelijke is natuurlijk wel voor een deel af te dekken.

Wilt u meer weten over productveiligheid of CE-markering, over productaansprakelijkheid of contactleggen met de autoriteiten – ook als het niet om mondkapjes gaat - neem dan contact op met Silvia Gawronski, associate partner Voedsel & Waren.

* * *

[1] https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19/documenten/publicaties/2020/05/09/covid-19-niet-medisch-mondkapje
[2]https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/persoonlijke-beschermingsmiddelen
[3] https://www.igj.nl/zorgsectoren/medische-technologie
[4] https://www.nvwa.nl/onderwerpen/kleding-en-textiel/eisen-produceren-en-verhandelen-kleding-en-textiel
[5] https://ec.europa.eu/growth/single-market/ce-marking/manufacturers_en
[6]https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/berichten/nieuws/douane/verbod-op-export-van-persoonlijke-beschermingsmiddelen

Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen

Nieuwsbrief

Wilt u op de hoogte blijven van belangrijke ontwikkelingen en updates, kunt u zich aanmelden voor onze nieuwsbrief!

©2020 Van Traa advocaten N.v. Alle rechten voorbehouden