De nieuwe Europese Verordening Verpakkingen en Verpakkingsafval (‘PPWR’) in de praktijk: waarom bedrijven nú in actie moeten komen

De Packaging and Packaging Waste Regulation (EU) 2025/40 (’PPWR’) [1] is geen toekomstmuziek meer. Sinds 12 augustus 2026 zijn verschillende bepalingen van toepassing en de eerste verplichtingen raken inmiddels vrijwel iedere onderneming die verpakkingen gebruikt, produceert, importeert, vult of op de markt brengt. Hoewel een aantal verplichtingen pas in de komende jaren volledig effect zal krijgen, merken wij in de parktijk dat veel ondernemingen vragen hebben over de impact van deze nieuwe regelgeving. Dat is begrijpelijk. De PPWR introduceert een omvangrijk en deels nog verder uit te werken regelgevend kader, waarin duurzaamheidseisen, producentenverantwoordelijkheid, product compliance en ketenverantwoordelijkheden samenkomen. Bovendien moet de PPWR worden uitgelegd naast al bestaande regelgeving over bijvoorbeeld voedselcontactmaterialen.

Voor producenten, handelaren, importeurs, logistieke dienstverleners en verzekeraars is daarom niet zozeer de vraag óf de PPWR relevant is, maar vooral waarom nú actie nodig is.

De PPWR raakt vrijwel iedere onderneming
De PPWR heeft een opvallend breed toepassingsbereik. De verordening geldt voor vrijwel alle verpakkingen die op de Europese markt worden gebracht, ongeacht het materiaal of de sector. Dat betreft niet alleen verkoopverpakkingen, maar ook transportverpakkingen (o.a. pallets en IBC’s), of verpakkingen voor e-commerce.

Daarnaast introduceert de PPWR verplichtingen op uiteenlopende terreinen, waaronder:

• recyclebaarheid;
• hergebruik en refill-systemen;
• gerecyclede content;
• verpakkingminimalisatie;
• etikettering;
• PFAS en andere zorgwekkende stoffen;
• uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (extended producer responsibility ‘EPR’); en
• technische documentatie en conformiteitsverklaringen.

In onze ervaring wordt de implementatie soms bemoeilijkt doordat deze onderwerpen binnen organisaties bij verschillende afdelingen zijn belegd. De PPWR vereist juist een geïntegreerde benadering van legal, sustainability, procurement, quality en operations.

De grootste misvatting: “Wij zijn toch geen verpakkingsproducent?”
Een veelgehoorde reactie is dat een onderneming geen verpakkingsproducent is en daarom beperkt geraakt wordt door de PPWR. Die aanname blijkt regelmatig onjuist.

Onder de PPWR is de juridische verantwoordelijkheid niet altijd gekoppeld aan de partij die een verpakking feitelijk produceert. Volgens de recente richtsnoeren van de Europese Commissie zal de verantwoordelijkheid in veel gevallen juist rusten op de partij die verpakkingen onder eigen naam of merk laat ontwerpen of vervaardigen en invloed heeft op de verpakkingsspecificaties. Bij consumentenproducten is dat vaak de merkeigenaar.

Daarnaast maakt de PPWR onderscheid tussen de ’fabrikant’ en de ’producent’. De fabrikant is verantwoordelijk voor de conformiteit van de verpakking, terwijl de producent verantwoordelijk is voor de EPR-verplichtingen in de relevante lidstaat. Wie als producent wordt aangemerkt, kan verschillen per lidstaat en hangt af van de wijze waarop producten worden gedistribueerd. 

Voor internationaal opererende ondernemingen kan dit betekenen dat zij in meerdere lidstaten verschillende registraties en EPR-verplichtingen moeten vervullen, en dat kan tot verrassingen leiden.

Waarom naleving zo complex is
De complexiteit van de PPWR wordt niet alleen veroorzaakt door de omvang van de regelgeving. Ook speelt mee dat veel onderdelen nog nader worden ingevuld door uitvoeringshandelingen, gedelegeerde regelgeving, technische standaarden en aanvullende richtsnoeren van de Europese Commissie. De Commissie heeft aangegeven dat deze uitwerking de komende jaren zal plaatsvinden.

Onze inschatting is daarom dat de grootste uitdaging voor veel ondernemingen niet alleen ligt in het begrijpen van de hoofdregels, maar ook in het tijdig voorbereiden van de organisatie op toekomstige verplichtingen, die bovendien op verschillende momenten van toepassing worden. 

Organisaties moeten daardoor nu al nadenken over vragen als:

• welke verpakkingen worden gebruikt?;
• welke marktdeelnemers zijn juridisch verantwoordelijk?;
• welke gegevens zijn nodig van leveranciers?;
• welke verpakkingen voldoen straks nog aan de recyclebaarheidscriteria?;
• welke contracten moeten worden aangepast?;
• welke investeringen zijn nodig om toekomstige doelstellingen te halen?

En voor internationale ondernemingen:

• welke registratie en andere EPR-verplichtingen moet ik per lidstaat vervullen

Waarom wachten risicovol kan zijn
Hoewel sommige verplichtingen pas op een later moment toepasselijk worden, betekent dit niet dat ondernemingen rustig kunnen afwachten.

Onze ervaring met andere Europese duurzaamheidswetgeving leert dat implementatie vaak aanzienlijk meer voorbereidingstijd vergt dan vooraf wordt aangenomen. Verpakkingsspecificaties moeten worden onderzocht, leveranciers moeten informatie verstrekken, technische documentatie moet worden opgebouwd en soms zijn aanpassingen van recepturen, materialen of verpakkingsontwerpen noodzakelijk.

Bovendien zijn veel gegevens die nodig zijn voor toekomstige conformiteitsverklaringen afhankelijk van informatie uit de keten. Indien deze informatiestromen niet tijdig worden ingericht, ontstaat het risico dat ondernemingen op een later moment niet kunnen aantonen dat hun verpakkingen aan de PPWR voldoen.

Relevant voor verzekeraars
Voor verzekeraars is de PPWR eveneens relevant. Hoewel de handhaving in Nederland nog niet volledig is uitgekristalliseerd, is de verwachting dat niet-naleving (op termijn) kan leiden tot toezichtmaatregelen, handelsbelemmeringen, recalls, contractuele geschillen en aansprakelijkheidsvragen binnen de keten. 

Conclusie
De PPWR is veel meer dan een nieuwe milieuregel. De verordening bouwt verder op de al bestaande verplichtingen maar verandert fundamenteel hoe ondernemingen naar verpakkingen moeten kijken: niet langer alleen als een logistiek hulpmiddel, maar ook als een gereguleerd product met vergaande duurzaamheids-, documentatie- en verantwoordingsverplichtingen.

Wie tijdig inzicht verkrijgt in zijn positie binnen de keten en de relevante verplichtingen in kaart brengt, kan risico's beheersen en strategische keuzes maken. Wie wacht tot alle uitvoeringsregels definitief zijn, loopt het risico dat de implementatie onder tijdsdruk moet plaatsvinden.

Heeft uw organisatie behoefte aan een praktische PPWR-impactanalyse, advies op maat of een inhouse training voor juridische, compliance-, sustainability- of inkoopteams? De specialisten van Van Traa volgen de ontwikkelingen rondom de PPWR op de voet en ondersteunen ondernemingen graag bij een toekomstbestendige implementatie.